فهرست

خبر

استان شناسی
زنجان در یک نگاه
 
شهری در شمالغرب ایران، نامش زنجان، معروف است به شهر جهانی ملیله، شهر چاقو، مس و شهر چارُق. ربطی به زن ندارد منتهی نصف جمعیتش را زنان تشکیل داده اند. پسوند نامش با ورود اسلام جان گرفت چراکه زندیگان بود و زنجان شد. با اهل زَند پیوندش می‌دهند، گروهی که اهل کتاب زند بودند و افکار اوستایی داشتند. اما امروزه افکارشان از جنس اشراق است، به دنبال کشف و شهودند. از تفکرات و فعالیت‌های اقتصادی نیز غافل نبوده اولین بار چاو را چاپ و منتشر کردند. گرچه منسوب به شاه‌اند و شهرشان شهین خوانده می‌شد ولی شاهی نداشتند اما شهریاری بزرگ داشتند. در صدارت بی بهره نبودند و صدرالدین احمد خالدی زنجانی داشتند.
این شهر را خمسه نیز نامیده‌اند به واسطه‌ی پنج ایلی که اکثریت و شوکتی در منطقه داشتند.
علاوه بر زنجان شهرستانهای دیگری دارد که از ماه، نشان دارند و از دره‌های خرم تشکیل شده‌اند. خدا را بنده‌اند و با قیدار نبی عهد و پیمان بسته‌اند. آب را سد کرده اوهر- مقدس می دارند و در صرفه جویی به کمال رعایت می کنند. زمانی پایتخت سلطانی داشتند، گنبدش هنوز بر آسمان سلطانیه استوار است. طارمش به عنوان سپهر زنجان است که همچو نگینی در زمین واقع شده. نهایتاً آبادیهای زرین‌ی دارد که ایجرودش خوانند. دریایی ندارد ولی شهر غواصان دریادل است. عملیات‌هایی موفقیت آمیز همچون والفجر هشت را غواصی کرده‌اند. رودخانه ای دارد قزل اوزن نام، که یکی از سرچشمه های آن کوههای زنجان است که از دریا کم ندارد و این استان را به بزرگترین دریاچه جهان وصل می کند.
مردمانش میزبانانی مهربان هستند، آنها خود را نزدیک شما می دانند. خیرانی که از سر مهر، مهرانه‌ دارند. در فیزیک خود را به ثبوت رسانده‌اند.
اهل انزوا نیستند، در شعر سر سوزن ذوقی دارند و منزوی‌ مسلک‌اند. مردانی دارند از جنس نمک، گنبدهایی آجری از نوع سلطانی، غاری دارند با نام کتله خور و قلعه ای بهستان نام. اگرچه سنت رختشویی قدیمی از بین رفته ولی موزه ای دارند به نام رختشویخانه که تداعی‌گر سنت‌های قدیمی رختشویی و نشان از گرامیداشت مقام زن در اجتماع. بی شک، در ارتباط با این معنا بوده است که چارق ساخته می شده و می شود.
هنوز صدای چکش مسگرلر به گوش می‌رسد. همین است که شهر، روح و جان خود را در کالبد حفظ کرده است. چاقو می‌سازند برای تقسیم شادی و قربانی کردن قربانی در بزرگترین عید مسلمانان و دیگر جشن‌هایشان.
 طولانی ترین بازار ایران را دارند ولی در اثر سوءتدبیر رضاخانیان به دو قسمت باش بازار و کددیلر بازاری تقسیم شده است.
سیر و زیتون‌اش گذشتنی نیست که در طارم به عمل می آید. زردآلوی ماهنشان، سیب و انگور خرمدره و ابهر بی نظیر است، برنج حصار-مشمپا همتا ندارد، گردوی سهرود (قره قوش) ...
در سوغات، زنجان علاوه بر مس و چاقو، در ملیله بی رقیب است چراکه عیارش بالا بوده به همین دلیل زنجان به عنوان شهر ملی ملیله ثبت شد. پای پوشهای سنتی زنجان با نام چارق که میراثی از سلطانیه به یادگار مانده است در همین راستا تولید می گردد.
شهری با جشنواره های خوشمزه آش، غذای اکو-جاده ابریشم، زیتون، انگور، سیر، کباب ماهی، گیلاس و سیب، چراکه بخش بزرگی از جاذبه‌های گردشگری در غذا و  پذیرایی نهفته است.
 گرچه در جشن و شادی دستی بر آتش دارند ولی به وقت عزا و ماتم حق مطلب را ادا می کنند. به همت همین عزم و اراده‌ی آنهاست که شهرشان پایتخت شور و شعور حسینی نام گرفته عزاداری‌های حسینیه اعظم و زینبیه اعظم زنجان زبان زد بین‌المللی شده است.
----------------------------------------------------------------------------------------
 
جغرافیای استان
موقعیت جغرافیایی
استان زنجان در قسمت مرکزی و شمال‌غربی کشور، ما بین۳۵ درجه و ۲۵ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۱۵ دقیقه عرض شمالی و ۴۷ درجه و ۱ دقیقه تا ۴۹ درجه و ۵۲ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ واقع شده است. این استان با هفت استان هم مرز می‌باشدبه طوریکه از شمال به شهرستان خلخال از استان اردبیل، شهرستان رودبار از استان گیلان، از شمال شرقی و شرق به شهرستان‌های تاکستان و بوئین زهرا و قزوین از استان قزوین، از جنوب به شهرستان همدان از استان همدان، از جنوب غربی به شهرستان بیجار از استان کردستان و از مغرب به شهرستان تکاب از استان آذربایجان‌غربی و از شمال غرب به شهرستان‌های میانه و هشترود از استان آذربایجان‌شرقی محدود است.
اقلیم و ویژگی های طبیعی
استان زنجان از نظر شکل ظاهری زمین، دارای دو منطقه کوهستانی و جلگه‌ای می‌باشد که اکثر شهرهای آن در دامنه کوه‌ها و دشت‌های بین رشته کوه‌ها و مناطق کوهستانی قرار گرفته‌اند. اقلیم استان متاثر از دو عامل مهم یعنی نحوه ورود جبهه‌های عظیم رطوبتی وحرارتی، و وضعیت توپوگرافی و ارتفاع از سطح دریا می‌باشد. تیپ غالب اقلیمی استان نیمه خشک فراسرد (۵۲%) و سرد (۱۸%) می‌باشد که حدود ۷۰ % درصد سطح استان را می‌پوشاند. تیپ اقلیمی نیمه خشک فرا سرد دارای درجه حرارت متوسط ماهانه در سردترین ماه سال کمتر از ۷- درجه سانتی‌گراد است. متوسط درجه حرارت در ماه‌های فروردین اردیبهشت، مهر و آبان مطلوب و مابین ۸ الی ۱۴ درجه سانتی‌گراد و در ماه‌های خرداد، تیر، مرداد و شهریور گرم و درماه‌های آذر، دی، بهمن و اسفند سرد می‌باشد.
وضعیت منابع طبیعی:
رودهای مهم در این استان قزل اوزن، زنجانرود و ابهررود است. بلندترین نقطه استان در ارتفاعات تخت سلیمان و کمترین در قزل اوزن در گیلوان می‌باشد. تنوع آب و هوائی این منطقه موجب ایجاد گونه‌های متفاوتی از زندگی جانوری و گیاهی شده است. به دلیل شرایط کوهستانی این ناحیه و تاثیرات غیرمستقیم جریانات جوی مرطوب شمال غربی آب و هوای استان را می‌توان به دو ناحیه تقسیم نمود: آب و هوای کوهستانی سرد با تابستانی معتدل و آب و هوای گرم و نیمه مرطوب طارم علیا. متوسط بارندگی در حدود ۳۰۰ میلیمتر می‌باشد. غارهای استان عبارتند از : غار کتله خور، گلجیک، غار خرمنه‌سر.
غار کتله خور که در بین غارهای استان دیدنی‌تر و بزرگ‌تر است و یکی از پدیده‌های طبیعی بسیار زیبای ایران محسوب می‌شود در ۸۰ کیلومتری جنوب خدابنده قرار گرفته است. همچنین چشمه‌های آب معدنی استان عبارتند از :چشمه آبگرم وننق- چشمه آبگرم ابدال- چشمه آبگرم گرماب و چشمه آبگرم حلب انگوران
محصولات کشاورزی استان:
محصولات عمده کشاورزی استان که اکثراً صادر هم می‌شوند عبارتند از: انجیر - برنج - انگور - زردآلو - سیب - لوبیا - خیار - پیاز - گردو - فندق و بادام - زیتون - سیر- انار - گندم -جو سیب‌زمینی و چغندر قند.
----------------------------------------------------------------------------------------
معرفی شهرستان ها:

شهرستان ابهر
منطقه ابهر و مناطق اطراف ابهر رود، که به زبان محلی «ابهر چای» نامیده می‌شود، از نخستین زیستگاه‌های انسانی در ایران است و از پیشینه تاریخی طولانی برخوردار است. بررسی این مناطق نشان می‌دهد که دره ابهر رود در هزاره دوم پیش از میلاد از رونق قابل توجهی برخوردار بوده است. در قرن نهم پیش از میلاد، مادها در این منطقه اتحادیه‌ای از قبیله‌های گوناگون را به وجود آوردند که مقر آن در ابهر چای بوده است. به استناد شواهد تاریخی، در سال 821 پیش از میلاد، در دره ابهر چای میان مادها و آشوری‌ها نبردی در گرفته است. در زمان روی کار آمدن حکومت ایلخانان و انتخاب سلطانیه به عنوان پایتخت، این منطقه به علت برخوردار شدن از شبکه‌های جاده‌ای اهمیت ارتباطی قابل توجهی به دست آورد که هنوز هم محفوظ مانده است. وجه تسمیه این شهر از واژه پهلوی «اوهر» گرفته شده است. نویسنده کتاب جغرافیایی حدود العالم، «ابهر» را «اوهر» ثبت کرده است. بخش اول واژه منسوب به آب به عنوان نماد زندگی در مذهب زرتشت است و واژه «وهر» به معنی دشوار کردن کار و محدود نمودن آمده است. بنابراین، این واژه به معنای محل بستن آب‌هاست. جایگاه نخستین خانه‌های این شهر، تپه‌ای باستانی به نام تپه قلعه است و در کناره راست ابهر رود جای دارد. این محل یکی از نخستین زیستگاه‌های انسانی منطقه زنجان به شمار می‌رود و حداقل از اوایل هزاره چهارم پیش از میلاد مورد استفاده و محل سکونت جماعت‌های آغازین بوده است.
 جاذبه‌های گردشگری شهرستان ابهر:
امامزاده شاهزاده زید الکبیر ابهر
روستای قروه
آرامگاه پیر احمد زهرنوش
مقبره امامزاده اسماعیل
بقعه حضرت امامزاده یعقوب در صائین‌قلعه ابهر
روستای گردشگری درسجین
سد کینه‌ورس
چشمه علی بلاغی
 محصولات کشاورزی
شهر ابهر هوای سازگار دارد، باغ و باغات و میوه شهر ابهر شهرت جهانی دارد. از فراورده‌های میوه وسردرختی، انگور، گلابی و گردو و... را می‌توان نام برد. با توجه به کیفیت بالای محصولات کشاورزی این شهرستان به خصوص انگور، از سال 95 "جشنواره انگور" در روستای درسجین برگزار می‌گردد.
----------------------------------------------------------------------------------------

شهرستان ایجرود
شهرستان ایجرود در قسمت جنوب غربی استان واقع شده است. بر اساس آخرین تقسیمات کشوری این شهرستان دارای دو بخش به نام‌های مرکزی و حلب و دو شهر به نام‌های زرین آباد (مرکز شهرستان) و حلب و چهار دهستان به نام‌های ایجرود بالا، گلابر، سعیدآباد و ایجرود پایین می‌باشد. در این منطقه استقرار یکجا نشینی متعلق به اواخر هزاره چهارم و اوایل هزاره پنجم قبل از میلاد شناسایی شده است.
 
جاذبه‌های گردشگری شهرستان:
مسجد جامع گلابر
رود ایجرود
تپه ماهورهای پاپایی
صخره معروف به قیرخ ایاق(هزارپا)
روستای تاریخی خوئین
روستای هدف گردشگری گلابر
میل خوئین
دژمنده
امامزاده محمد تقی
----------------------------------------------------------------------------------------

شهرستان‌خدابنده
شهرستان خدابنده در جنوب شرقی زنجان واقع شده است. این شهرستان شامل ۴ بخش (مرکزی، افشار، بزینه رود، سجاس رود) و ۷ شهر می‌باشد. این شهرستان از نظر توپوگرافی، کوهستانی‌ترین و تا حدودی مرتفع‌ترین منطقه استان زنجان محسوب می‌شود. جای‌گیری جماعت‌های انسانی و یکجانشینی آنان در این مناطق، به اواخر هزاره چهارم و اوایل هزاره پنجم پیش از میلاد مربوط است. از نمونه‌های آثار این دوره، سفال‌های گوجه‌ای رنگی است که با آثار سفالی شناخته شده قزوین قابل مقایسه است. شهرستان خدابنده دو شهر تاریخی "سهرورد" و "سجاس" را در خود جای داده و مردان بزرگی همانند شهاب‌الدین سهروردی را در خود پرورده است.
 جاذبه‌های گردشگری شهرستان خدابنده
بقعه قیدارنبی
مسجد جامع قیدار
مسجد جامع سجاس
غار کتله خور
امامزاده ابراهیم
مسجد جامع خدابنده
----------------------------------------------------------------------------------------

شهرستان خرم دره
شهرستان خرم دره با وسعت 407 کیلومتر مربع در 80 کیلومتری شرق زنجان و در میان دره ای پرآب و فرح بخش و سرسبز و در حاشیه رودخانه کبیر واقع شده است.
خرم دره همانگونه که از نامش پیداست در دره ای حاصلخیز و در میان باغات و جنگلهای زیبا با چشم اندازی بدیع و فراخ، نگین سبزی است بر انگشتری استان و به دلیل موقعیت ممتاز جغرافیایی، پتانسیل های فراوانی جهت گردشگری دارد. عمده شهرتش محصولات باغی و کشاورزی و دامی بوده بطوریکه این شهرستان بخش اعظمی از محصولات کشاورزی خصوصا حبوبات را در کشور تولید می نماید. بواسطه برخورداری شهرستان خرم دره از مواهب طبیعی خصوصا جنگل و کوهستان و باغات وسیع میوه و کشتزارهای فراخ و آب و هوای چهار فصل و نزدیکی به تهران و راههای دسترسی چون آزادراه تهران تبریز و خط آهن و مراکز علمی و دانشگاهی، صنعتی و کشاورزی و مواهب طبیعی و اکوتوریسم و طبیعت گردی و بسترهای مناسب زیر ساختهای گردشگری و آثار تاریخی، به عنوان یکی از مراکز مهم گردشگری در استان شناخته می شود .
 جاذبه‌های گردشگری شهرستان خرم دره
حمام تاریخی یان یان
سد خلیفه‌لو
روستای سوکهریز
----------------------------------------------------------------------------------------

شهرستان زنجان
 شهرســتان زنجــان با مرکزیــت شهر زنجان از سه بخش مرکـزی، بخـش زنجانرود و بخش قره‌پشتلو با 13  دهستان تشکیل شده است. تاریخ بنای شهر زنجان را هم زمان با سلطنت اردشیر بابکان دانسته‌اند و در آن زمان، آن را شهین یعنی منسوب به شاه می‌نامیدند. گفته می‌شود که این نام طی قرون و اعصار به زنگان و سپس به زنجان تبدیل شده است. فتح زنجان توسط اعراب در زمان خلافت عثمان و توسط سردار عرب براء بن عازب صورت گرفت و در این دوره، این شهر، شهری آباد و پرنعمت بوده است. شــهر زنجان به عنــوان یکــی از شــهرهای قدیمی ایران و منطقه دارای تاریخ پر افـت و خیزی مـی‌باشـد. به لحاظ حملات پی در پی و تخریب های مکرر از بین رفته و آنچه باقی مانده مربـوط بـه دوران بعـد از حمـلات مغول می باشد. تاریخ زنجان در سده های بعدی نیز گزارشگر حوادث مختلف سیاسی است. این شهر شاهد رویدادهای سیاسی ، اجتماعی و مذهبی نظیر قیام ملامحمدعلی منتسب به بابیان، انقلاب مشروطیت، درگیری دموکرات‌های آذربایجان و ... بوده است. درحال حاضر قدیمی‌ترین اثر تاریخی شـهر کاروانسـرای سـنگی اسـت ایـن کاروانسرا در منتهی الیه جنوب شهر زنجان و در زمان شاه عبـاس صفوی احداث شـده است .
 جاذبه های گردشگری شهرستان زنجان
امامزاده سید ابراهیم
 مسجد جامع (مسجد سید) زنجان
 مسجد میرزائی
 مسجد خانم
 مسجد چهل ستون
 مسجد حسینیه اعظم زنجان
 بنای رختشویخانه
 عمارت ذوالفقاری
 بنای توفیقی
 بازار زنجان
 کاروانسرای سنگی
 پل حاج میربهاالدین
 پل سردار
از صنایع‌دستی شهرستان زنجان می‌توان به انواع ظروف مسی، چاروق و گیوه، چاقو و ملیله اشاره کرد.
 سوغات شهرستان زنجان
علاوه بر صنایع دستی اشاره شده فوق می‌توان سوغات ذیل را به ارمغان برد: آب نبات قیچی، معجون نعنایی، شکلات زعفرانی، نان چایی، شیرینی کشمشی و شستی، انواع سبزیجات کوهی (غاز ایاقی، پیاز کوهی و ... ).
----------------------------------------------------------------------------------------

شهرستان سلطانیه
 سلطانیه با وسعتی حدود 156 هکتار در ناحیه مرکزی متمایل به غرب استان زنجان، 48 درجه و 48 دقیقه طول شرقی جغرافیایی و 36 درجه و 36 دقیقه عرض شمالی جغرافیایی با ارتفاع 1880 متر از سطح دریا در 40 کیلومتری جنوب خاوری استان زنجان قرار گرفته است. از شمال به طارم علیا (شهرستان زنجان) از شرق به حومه ابهر، از جنوب و جنوب غربی به شهرستان خدابنده و از غرب به شهر زنجان محدود می‌گردد. سرچشمه رودخانه زنجان رود از شمال مرکز بخش سلطانیه بوده و به طرف زنجان ادامه پیدا می‌کند. کوه‌های هادچه، ساری‌داش در جنوب، کنک دره و قره داش در جنوب شرقی و کوه‌های یان‌بلاغ و آغ‌داغ در شمال و جنوب این بخش قرار گرفته‌اند. سلطانیه در فاصله هفت کیلومتری شمال کوه‌های سلطانیه و دوازده کیلومتری جنوب کوه‌های طارم و در چهار کیلومتری از جاده ترانزیتی (تهران، زنجان، بازرگان) واقع شده است.
چمن طبیعی سلطانیه بخشی از فلات زنجان - ابهر را در بر گرفته که این فلات از فاصله گرفتن دو رشته ارتفاعات موازی که در سمت شرقی- غربی امتداد دارد تشکیل شده است که با وسعت تقریبی 35 کیلومتر مربع به طول 20 کیلومتر و عرض متوسط دو کیلومتر در سمت جنوب این فلات قرار گرفته است. شیب عمومی ناحیه از جنوب به شمال و از شرق به غرب است و شیب شهر بسیار اندک و در برخی نواحی به صفر می‌رسد. کاوش‌های زمین‌شناختی، حاکی از این نکته است که در عمق 60 سانتی متری سراسر محدوده اراضی چمن سلطانیه را خاک سفید یکدست فرا گرفته است که خود مانع از نفوذ آب به اعماق زمین شده و در نتیجه آن، عمل آبیاری چمن به گونه‌ای طبیعی و پیوسته صورت می‌پذیرد. این ویژگی سبب ایجاد یکی از زیباترین چمنزارهای  دنیا شده است که از آن در متون جغرافیایی به نام « پرری » یاد می‌شود.
وجه تسمیه سلطانیه
نام قدیم سلطانیه شهرویاژ، شهرویاز و شهرویان بوده و از توابع قزوین بشمار می‌رفته است و مغولان آن را " قورآلان" نامیده و هنوز هم روستایی بنام " اولان" در نزدیکی سلطانیه دیده می‌شود. شاردن در سفرنامه خود درباره پیشینه شهر سلطانیه می‌نویسد: « سلطانیه یکی از بلاد باستانی پارتها می‌باشد »، اما نشانی آن را نام نبرده است. بسیاری از نویسندگان و محققین اروپایی بر این باورند که سلطانیه بر روی بقایای تیکراناکرت بنا شده است. کرت در فارسی باستان به معنی شهر و بلده و تیکران نیز نام یکی از پادشاهان است.
حمداله مستوفی درباره مکان شهر سلطانیه در تاریخ گزیده نگاشته است: محل این شهر در جایی بود که مغولان بدان "قنقوراولانگ" می‌گفتند و "اولانگ" مرتع و چمن را گویند.
 جاذبه‌های گردشگری شهرستان سلطانیه
گنبد سلطانیه
ارگ سلطنتی (کهندژ) سلطانیه
مجموعه تاریخی چلبی اوغلی
بقعه ملاحسن کاشی
معبد تاریخی داش کسن
روستای تاریخی ویر
معبد اژدها
----------------------------------------------------------------------------------------

شهرستان طارم
طارم یکی از شهرستان‌های هشت گانه استان زنجان است که در سال ۱۳۷۶ به مرکزیت شهر «آببر» تأسیس شد. این شهرستان شامل دو بخش، پنج دهستان و ۱۵۵ آبادی است که ۱۰۲ آبادی آن مسکونی است. این شهرستان از شمال به استان گیلان، از شرق به شهرستان تاکستان استان قزوین از جنوب به شهرستان ابهر و از غرب به شهرستان زنجان محدود است.
۹۵ درصد اهالی شهرستان طارم به زبان ترکی آذری و پنج درصد به زبان تاکی سخن می‌گویند که در روستاهای کوهپایه ساکن هستند و عده محدودی هم در شهر به این زبان تکلم می‌کنند. عبور رودخانه قزل‌اوزن به عنوان شاهرگ حیاتی از این شهرستان توانمندی‌های کشاورزی را دو چندان نموده و باعث رشد، توسعه و رونق اقتصادی منطقه گردیده، تاحدی که به عنوان قطب کشاورزی مخصوصاً در زمینه تولید محصول زیتون این منطقه را به عنوان منطقه استراتژیک کشاورزی استان معرفی می‌نماید. یکی از سنت‌های اصیل مردم توجه ویژه به موسیقی سنتی بوده که در عروسی‌ها به صورت مرسوم استفاده می‌نمایند. شهرستان طارم از لحاظ منظرگاه‌ها و تفرجگاه‌های طبیعی نیز همچون تاریخ پر بار خود به عنوان نگین درخشان در کنار تمام صفات و شایستگی‌های دیگر در استان مطرح است.
 جاذبه‌های گردشگری شهرستان طارم
امامزاده کله سیران
آتشکده الزین
یخچال طبیعی ولیدر
شیت
ولیدر
گورقلعه درروستای شیت
تپه تاریخی سانسیز
 محصولات کشاورزی
از محصولات عمده کشاورزی شهرستان طارم می‌توان به پیاز، گردو، فندق، بادام، زیتون، سیر، انار، انجیر، برنج، گیلاس و... اشاره نمود که صادر نیز می‌شود. با توجه به فراوانی و کیفیت بالای محصولات کشاورزی، جشنواره گیلاس و سیر در این شهرستان برگزار می‌گردد.
----------------------------------------------------------------------------------------

شهرستان ماهنشان
شهرستـان ماه نشان در ۱۱۳ کیلومتری شمال غرب شهر زنـجان قرار دارد و شاید نامش کمتر به گوش مسافران این استـان خورده باشد. می‌گویند ماهنشان قدمتی چهار هزارساله دارد .هم اکنون این شهرستان شامل دو بخش (مرکزی و انگوران) دو شهر(ماهنشان و دندی) می‌باشد.
جاذبه‌های گردشگری شهرستان ماهنشان
قلعه بهستان
دودکش جن
یاستی قلعه واقع در انگوران
منطقه حفاظت شده و پناهگاه حیات وحش انگوران
قلعه قشلاق
دریاچه پری ماهنشان
همچنین این شهرستان از نظر جاذبه‌های طبیعی و اکوتوریسم دارای اهمیت است و به عنوان یک پل ارتباطی به مجموعه آثار باستانی تخت سلیمان شهرستان تکاب آذربایجان غربی عمل می‌نماید.